St. Willibrorduskerk Berghem

Aanbidding door de herders

Plaats in de kerk: links in apsis priesterkoor
Atelier F. Nicolas en Zonen, [jaartal .....]

Het verhaal

De afbeelding

Rechts zit Maria met het pasgeboren kind op haar schoot. De in het verhaal genoemde kribbe is niet afgebeeld. Jozef, met staf, is al wat ouder en heeft een lange baard. Achter de herders, in het linkerdeel van het venster, zien we een os en ezel.

De os en de ezel verwijzen naar een profetie in het Bijbelboek Jesaja. God waarschuwt daar het joodse volk: ‘Ik heb mijn kinderen opgevoed en grootgebracht, maar ze zijn tegen mij in opstand gekomen. Een rund herkent zijn meester, een ezel kent zijn voederbak, maar Israël mist elk inzicht, mijn volk leeft in onwetendheid.’

Naar aanleiding van deze tekst voegde men de os en de ezel toe aan de geboortescène om ons eraan te herinneren dat beesten vaak trouwer zijn dan mensen. Men dacht aan nog iets anders: de os werd beschouwd als een rein dier en de ezel als onrein. Hun aanwezigheid maakte duidelijk dat zowel het reine volk (joden/de herders) als het onreine volk (heidenen/de magiërs) Jezus erkende als zijn nieuwe Heer.

Ook de korenaren op de grond, vlak voor Maria, duiden op de plaats van handeling. Samen met de wijnranken die – in de linker raamhelft – langs een pijler omhoog kronkelen, staan ze symbool voor de eucharistie (het sacrament waarin Christus zijn lichaam en bloed aan de Kerk geeft. Onder de gedaanten van brood en wijn is hij werkelijk aanwezig).

De pijler is misschien een toespeling op het paleis van koning David, dat zich te Bethlehem bevond. In diverse kunstwerken vanaf de veertiende eeuw fungeert een restant van dit paleis als de stal waarin Jezus wordt geboren. Via de architectuur wordt zo een verbinding gelegd met David, die volgens de Bijbel een voorvader van Jezus was.

Links bevinden zich drie herders. Twee van hen knielen in aanbidding voor het kind neer, een derde staat hierachter met een lam als gift. Dit dier is te interpreteren als het Lam Gods ‘dat wegneemt de zonden der wereld’, een beeld van Christus die door zich te laten kruisigen een offer brengt voor de mensheid. Boven de geboortescène zweven twee engelen op wolkjes. Dat het een nachtelijk tafereel betreft, is te zien aan de sterrenhemel.

In de rozet helemaal boven in het venster houdt een engel een spreukband voor zich met het opschrift ‘Gloria In Excelsis Deo’, eer aan God in de hemel. Deze engel wordt omringd door leliebladeren, een symbool van onschuld en zuiverheid.

meer informatie :

volgende : het Laatste Avondmaal
vorige : de verschijning van het H. Hart

klik op foto voor vergroting