St. Lambertus, Maren Kessel
St.Antonius Abt
Plaats in de kerk: kapel rechts naast de altaarruimte
ontwerp : Huib de Corti, 1951; uitvoering : Glasbewerkingsbedrijf Brabant, Tilburg
In de kapel zijn op twee ramen de patroonheiligen van de voormalige kerken in Kessel en Maren voorgesteld, respectievelijk Antonius Abt en Lambertus. Hun beeltenissen prijken ook op het timpaanreliëf aan buitenzijde van de kerk.
Het verhaal
Antonius Abt wordt rond 251 in Egypte geboren. De nalatenschap van zijn welgestelde ouders schenkt hij aan de armen. Hij trekt zich terug als kluizenaar in de Egyptische woestijn, waar algauw een aantal gelijkgezinden zijn nabijheid opzoekt. Er ontstaat een soort leefgemeenschap, waarbij de kluizenaars wel apart wonen, maar onder geestelijke leiding staan van Antnonius, die daarom de ‘eerste abt’ wordt genoemd.
Athanasius’ geschrift met het levensverhaal van Antonius is eeuwenlang het leerboek van de ascese (sobere, strenge, vrome leefwijze) geweest. Antonius sterft op hoge leeftijd – hij zou 105 zijn geworden – en wordt op zijn verzoek in de woestijn begraven.
Eind elfde eeuw wordt de orde der antonieten gesticht, die zich om zieken bekommert. Zij nemen vooral de zorg op zich voor de pestlijders. De antonieten mogen hun varkens vrij laten rondlopen. Buurtbewoners geven de dieren, die als herkenningsteken een belletje om hun nek dragen, te eten als bijdrage aan het klooster. Het varken en het belletje zijn in de beeldende kunst bekende attributen van Antonius Abt.
‘Antonius met het varken’ wordt aangeroepen tegen (vee)ziekten en vuur. Door het voormalige agrarische karakter van de provincie Noord-Brabant is het niet verwonderlijk dat Antonius Abt patroonheilige is van veel kerken in dit gebied.
De afbeelding
Antonius Abt is tezamen met zijn attributen vrijstaand op het rechthoekige raam geschilderd. Zijn oogopslag is vriendelijk en open. Hij is blootsvoets, zoals het een asceet betaamt. We kunnen hem identificeren aan de hand van diverse attributen.
De staf in zijn rechterhand heeft een T-vormig uiteinde, het zogenoemde taukruis (naar de Griekse letter tau).
Links van Antonius zit het varken en achter hem zien we vlammen als symbool van het ‘antoniusvuur’, ook wel kriebelziekte genoemd. Dit is een ziekte die wordt veroorzaakt door het eten van met moederkoorn (een schimmelsoort) besmet graan, met name rogge. Veel wonderbaarlijke genezingen zouden aan de heilige te danken zijn.
In het vuur kronkelt een slang, die de duivelse verleidingen symboliseert waartegen Antonius zich als kluizenaar in de woestijn teweer moet stellen. In zijn linkerhand ten slotte heeft hij een geopend boek.
meer informatie :
volgende : St. Lambertus
vorige : St. Christoffel
klik op foto voor vergroting